ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : دامغاني )

176

الأخبار الطوال ( فارسي )

جستجوى شاه برآمدند و او را نيافتند پى او را گرفتند و به آسيا رسيدند ، جسد يزدگرد را در رودخانه و جامه هايش را نزد آسيابان پيدا كردند . و اين در سال ششم حكومت عثمان و سال سى هجرت بود و حكومت پارسيان بدين گونه منقرض شد و اين حادثه مبدء تاريخ جديد ايرانيان شد كه تا امروز همان تاريخ را مىنويسند ماهويه هم از ترس آنكه مردم او را نكشند به ابر شهر گريخت و همانجا درگذشت . عبد الله بن خازم سلمى به سرخس رفت و آن شهر را گشود و عبد الله بن عامر به كرمان و سيستان رفت و آن دو منطقه را گشود : [ حكومت على بن ابى طالب ( ع ) : ] بيعت با على بن ابى طالب ( ع ) : چون عثمان كشته شد [ 201 ] مردم سه روز بدون پيشوا بودند و شخصى بنام غافقى [ 202 ] با مردم نماز مىگزارد ، سپس مردم با على ( ع ) بيعت كردند و چنين فرمود . « اى مردم شما با من همانگونه كه با كسان پيش از من بيعت شده است بيعت كرديد و حق اختيار پيش از بيعت است و چون بيعت انجام پذيرد ديگر حق خيار وجود ندارد وظيفه امام پايدارى و وظيفه رعيت تسليم است و اين بيعت همگانى است و هر كس آن را رد كند از اسلام اعراض كرده است و اين بيعت ياوه انجام نگرفته است » . آنگاه على ( ع ) چنين اظهار فرمود كه آهنگ سفر عراق دارد ، در اين هنگام معاوية بن ابى سفيان حاكم شام بود هفت سال از سوى عمر بن خطاب و در تمام مدت حكومت عثمان از سوى او در شام حكومت مىكرد ، عموم مردم براى رفتن به عراق با على ( ع ) همراه بودند جز سه نفر يعنى سعد بن ابى وقاص ، عبد الله بن عمر بن خطاب ، و محمد بن مسلمة انصارى . على ( ع ) كارگزاران خود را به شهرها گسيل فرمود ، عثمان بن حنيف را به بصره و عمارة بن حسان را به كوفه و عبد الله بن عباس را بر تمام يمن و قيس بن

--> 201 - قتل عثمان روز جمعه هيجدهم ذى حجه سال سى و پنجم هجرت بوده است ، سى و يكم مه 655 ميلادى . 202 - نويرى در نهاية الارب اين شخص را غافقى بن حرب ضبط كرده است ، فرماندار مدينه بوده است و بنقل او پنج روز با مردم نماز مىگزارده است ، ر . ك . نهاية الارب ص 13 ج 20 ( م )